โรคอ้วน คือ ภาวะที่ร่างกายมีไขมันสะสมมากผิดปกติ ซึ่งจะทำให้เกิดปัญหาต่าง ๆ ตามมา เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคไขมันพอกตับ โรคหยุดหายใจขณะนอนหลับ โรคเส้นเลือดหัวใจหรือสมองตีบตัน โรคกรดไหลย้อน กระดูกสันหลังหรือกระดูกเข่าเสื่อม เป็นต้น นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งเต้านม มะเร็งลำไส้ใหญ่อีกด้วย

การรักษาด้วยการใช้ยา  การออกกำลังกายหรือการรับประทานอาหารที่มีพลังงานต่ำ สามารถลดน้ำหนักได้ แต่ไม่สามารถรักษาหรือคงน้ำหนักให้ผู้ป่วยได้ตลอด ผู้ป่วยมักจะมีน้ำหนักตัวกลับมาเพิ่มขึ้นได้ จึงได้มีการรักษาด้วยการผ่าตัดขึ้น ซึ่งสามารถลดน้ำหนักได้มากกว่าและมีผลสามารถคงน้ำหนักได้เป็นระยะเวลานานมากกว่า 7-10 ปีขึ้นไป ในผู้ป่วยที่มีดัชนีมวลกาย ไม่มาก สามารถพิจารณาลดน้ำหนักโดยการควบคุมอาหารและการออกกำลังกายได้ แต่หากผู้ป่วยมีดัชนีมวลกายที่สูงมากมักมีข้อจำกัดในการออกกำลังกายเนื่องจากมีโรคประจำตัวที่เกี่ยวกับโรคอ้วนร่วมด้วย นอกจากนี้ลำพังเพียงการออกกำลังกายและควบคุมอาหารมักไม่สามารถลดน้ำหนักได้มากเพียงพอที่จะทำให้หายจากโรคประจำตัวต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโรคอ้วนได้ เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหยุดหายใจขณะนอนหลับ โรคเข่าเสื่อม โรคไขมันในเลือดสูง โรคไขมันเกาะตับ เป็นต้น

การผ่าตัดรักษาโรคอ้วน คืออะไร ?

การผ่าตัดกระเพาะเพื่อลดขนาดกระเพาะให้เล็กลง ร่วมกับลดการดูดซึมของกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็ก นอกจากนี้ฮอร์โมนความหิวที่ถูกสร้างที่กระเพาะก็จะลดลงหลังผ่าตัดทำให้หลังการผ่าตัดความอยากอาหารก็จะลดลงด้วย จุดประสงค์ของการผ่าตัดเพื่อรักษาโรคอ้วนและรักษาโรคร่วมที่มากับโรคอ้วน เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคไขมันพอกตับ โรคหยุดหายใจขณะนอนหลับ เป็นต้น  ทำให้หลังการผ่าตัดผู้ป่วยมีสุขภาพดี แข็งแรงและใช้ชีวิตได้อย่างปกติ

การผ่าตัดรักษาโรคอ้วน เหมาะกับใคร?

การผ่าตัดกระเพาะอาหารเพื่อลดน้ำหนักไม่ได้เหมาะสมกับผู้ที่มีภาวะน้ำหนักเกินทุกราย ก่อนการผ่าตัดแพทย์จะให้ข้อมูลกับคนไข้อย่างละเอียด ตรวจร่างกายดูความพร้อมและคัดกรองผู้ป่วยที่เหมาะสม ซึ่งมีข้อบ่งชี้ดังต่อไปนี้

ผู้ที่ลดความอ้วนด้วยวิธีอื่น ๆ แล้วไม่ได้ผล

1.ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) > 27.5 kg/m2 ร่วมกับมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับโรคอ้วนที่ไม่สามารถควบคุมได้

2.ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) > 32.5 kg/m2 ร่วมกับมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับโรคอ้วน เช่น เบาหวาน, ความโลหิตดันสูง, ไขมันในเลือดสูง, หยุดหายใจขณะนอนหลับ, ไขมันเกาะตับ เป็นต้น

3.ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) > 37.5 kg/m2

การผ่าตัดรักษาโรคอ้วนที่นิยมแบบเดิม มีข้อดี ข้อเสียอย่างไร ?

การผ่าตัดรักษาโรคอ้วนแบบใหม่ สลีฟพลัส (Sleeve Gastrectomy Plus Proximal Jejunal Bypass) การผ่าตัดแบบเดิมยังมีข้อที่ต้องพัฒนาอีก  จึงมีการคิดค้นวิธีการผ่าตัดแบบใหม่ขึ้นมาเพื่อให้ได้ผลดียิ่งขึ้น   การผ่าตัดกระเพาะแบบ

สลีฟพลัส (Laparoscopic Sleeve Gastrectomy with Proximal Jejunostomy Bypass) เป็นเทคนิคการผ่าตัดแบบใหม่ ที่ทำมาตั้งแต่ปี 2010 และได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากผลลัพธ์การลดน้ำหนักที่ดี รักษาโรคเบาหวานได้ดีและความเสี่ยงจากการผ่าตัดต่ำ โดยเป็นการผ่าตัดแบบส่องกล้องที่ผสมผสานระหว่างการตัดกระเพาะแบบ Sleeve ร่วมกับการทำทางเชื่อมผ่านจากลำไส้เล็กส่วนต้นไปลำไส้เล็กส่วนกลางเพื่อลดการดูดซึมและกระตุ้นฮอร์โมนความอิ่ม(GLP-1,PYY)ได้เร็วขึ้น ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกอิ่มเร็วขึ้น ร่วมกับขนาดกระเพาะที่เล็กลงก็จะทำให้ระดับฮอร์โมนความหิว(Ghrelin)ลดลงอีกด้วย  นอกจากนี้การทำทางเชื่อมอาหารระหว่างลำไส้เล็กส่วนต้นและส่วนกลาง ยังทำได้ง่ายกว่าและไม่มีความเสี่ยงเรื่องการเกิดแผลบริเวณรอยต่อซึ่งต่างจากการผ่าตัดแบบบายพาสที่มีแผลบริเวณรอยต่อกระเพาะกับลำไส้เล็กได้

สำหรับผลด้านการลดน้ำหนักและการรักษาโรคเบาหวานพบว่า ไม่ต่างจากการผ่าตัดแบบบายพาสโดยที่มีความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนน้อยกว่าและลดความเสี่ยงจากการขาดวิตามินและสารอาหารได้ดีกว่าแบบการผ่าตัดแบบบายพาสอีกด้วยลดน้ำหนักได้ดีโดยน้ำหนักส่วนเกินลดลง 70-80%

นอกจากนี้ยังสามารถพิจารณาทำในผู้ป่วยที่ผ่าตัดแบบสลีฟมาแล้ว แต่อาจจะยังได้ผลไม่เป็นที่น่าพอใจ เช่น น้ำหนักส่วนเกินลดลงน้อยกว่า 50% หรือในกรณีที่พบภาวะน้ำหนักฟื้นคืนหลังการผ่าตัดแบบสลีฟ หรือกรณีที่โรคเบาหวานยังไม่หายสามารถพิจารณาทำการผ่าตัดแบบสลีฟพลัสเพิ่มเติมได้

จากข้อมูลในปัจจุบันของ นพ.เสฐียรพงษ์ จันทวิบูลย์  ศัลยแพทย์ผ่าตัดผ่านกล้องขั้นสูงและผ่าตัดรักษาโรคอ้วน พบว่า ในผู้ป่วยที่ผ่าตัดไปมากกว่า 50 เคส สามารถลดน้ำหนักได้ดีมากและรักษาโรคเบาหวานได้ดีโดยที่ยังไม่พบภาวะแทรกซ้อนใด ๆหลังผ่าตัด ซึ่งเมื่อเทียบกับข้อมูลรายงานทางการแพทย์ของต่างประเทศตั้งแต่ปี 2010 ก็พบว่า ผลการรักษาเป็นที่น่าพอใจเหมือนกันและยังไม่พบภาวะแทรกซ้อนรุนแรงใด ๆ กล่าวโดยสรุป คือ การรักษาโรคอ้วนด้วยการผ่าตัดแบบสลีฟพลัส (Sleeve Gastrectomy Plus Proximal Jejunal Bypass) เป็นทางเลือกใหม่ในการรักษาโรคอ้วนเหมาะในผู้ป่วยที่น้ำหนักมากและมีโรคเบาหวานร่วมด้วยโดยแนะนำให้ปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง เนื่องจากยังเป็นเทคนิคใหม่ที่ต้องอาศัยความชำนาญในการผ่าตัดและการเลือกวิธีการรักษาให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย สนใจติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่เพจเฟซบุ๊ก โรคอ้วนผ่าตัดได้ By หมอฟง

การรักษาโรคอ้วน ที่ไม่น่ากลัวอย่างคิด

“อ้วนนนน” คำสั้น ๆ ที่สื่อถึงความอวบอิ่มจากการสะสมมานานแรมปีด้วยความมีอันจะกินของใครหลายคน คำวิเศษณ์คำนี้มีความวิเศษตรงที่สามารถสร้างความน้อยเนื้อต่ำใจให้ผู้ฟัง แถมสร้างเสียงหัวร่อต่อกระซิกให้ผู้พูดได้อย่างไม่น่าเชื่อ เราและท่านทราบดีอยู่แล้วจากการ shaming ที่ฝังลึกในวัฒนธรรมจนแก้ไขได้ยากแสนยาก หลายคนทั้งอึดอัดใจ ทั้งอึดอัดหุ่น อยากตะโกนบอกทุกคนว่า “ฉันก็กำลัง ลดน้ำหนักอยู่นี่ไงล่ะ!”

นอกจากเสียงรอบข้างที่คอยทิ่มแทงแล้วนั้น สิ่งที่ทำให้ปวดใจไม่แพ้กัน คือ โรคภัยและภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ที่จะตามมาจากภาวะอ้วนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เบาหวาน ความดัน และโรคหัวใจ โดยข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขพบว่า คนไทยเริ่มอ้วนตั้งแต่เด็ก โดยมีสาเหตุหลักมาจากพฤติกรรมการบริโภคของเด็ก กินอาหาร Junk Food ขนมขบเคี้ยว และนิสัยการไม่ออกกำลังกาย ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้มีแนวโน้มมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามสภาพสังคมยุคปัจจุบัน สามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ https://www.praram9.com/childhoodobesity

            ทันทีที่นึกขึ้นได้ ย้อนกลับมาคำนวณค่าดัชนีมวลกายที่เคยถูกคุณครูพร่ำสอน กดเครื่องคิดเลขแล้วเกินเกณฑ์ไปมากโดยไม่รู้ตัว เชื่อว่าหลายคนคงมาจับเจ่าหาสารพัดวิธีการเพื่อลดความอ้วนแบบจริงจัง เพื่อที่จะทำให้เจ้า B M I กลับคืนสู่สามัญเร็วๆ แต่ก็ใช่ว่าวิธียอดฮิตที่ชาวเน็ตแนะนำอย่าง “วิธีการลดความอ้วนด้วยตัวเอง” นั้นจะใช้ได้ผลกับทุกคน บางคนลดแป้ง ลดมัน ทานอาหารลดความอ้วน โลว์คาร์บ คาร์ดิโอ จนเหงื่อไหลออกต่างน้ำตา แต่ผลลัพธ์ก็ยังไม่เป็นที่พึงพอใจอยู่ดี เพราะยังมีอีกหลากหลายปัจจัยที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น สมดุลฮอร์โมนที่มีผลกับระบบเผาผลาญ ที่อาจเกิดจากกรรมพันธุ์ ความเครียดเรื้อรัง การอดนอน สมดุลสารอาหารและวิตามิน การอักเสบ ติดเชื้อ หรือแม้แต่สารพิษสะสมจากสิ่งแวดล้อม เป็นต้น สามารถอ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับสมดุล ฮอร์โมนกับการลดน้ำหนัก
ได้ที่ https://www.praram9.com/hormonesandweightmngt/

            ถ้าวิธีแบบที่ผ่านมายังไม่ได้ผล งั้นลองมาทำความรู้จักกับอีกด้านของการลดน้ำหนัก หรือการลดความอ้วนด้วยการ “ผ่าตัด” ดูบ้างไหมล่ะ …เอาล่ะ เราเข้าใจว่าแค่อ่านผ่าน ๆ มันก็เป็นวิธีที่ใครหลายคนอาจยังไม่ให้การยอมรับ แต่ต้องขอบอกให้ท่านทราบนิดนึงว่า แม้วิธีนี้จะเหมาะกับคนบางคนเท่านั้น แต่ก็เป็นวิธีการที่การแพทย์สากลยอมรับเลยทีเดียวนะ

            นาวาโท นพ.คมเดช ธนวชิระสิน ศัลยแพทย์ด้านการผ่าตัดส่องกล้องโรคอ้วนและเมตาโบลิค  โรงพยาบาลพระรามเก้า เผยว่า “ความอ้วนของคนบางกลุ่มเกิดขึ้นเพราะสมดุลของระบบเผาผลาญผิดปกติ ที่มาจากความเครียดและสาเหตุอื่น ๆ และส่งผลให้ฮอร์โมนในร่างกายเปลี่ยนแปลงไป เช่น ฮอร์โมนเกรลิน (Ghrelin) กระตุ้นความหิวหลั่งออกมามากผิดปกติ หรือฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) มากระตุ้นอาการอยากหวานมากเกินไป จนตามมาซึ่งผลของ ‘ภาวะโรคอ้วน’ ที่ควบคุมไม่ได้ และที่อาจแย่กว่านั้น ภาวะดังกล่าวอาจส่งผลให้หลายคนโทษตัวเองว่า ความอ้วน คือตราบาป (stigma) ทางจิตใจ จนเกิดผลเสียมากมายตามมา”

            “วิธีการผ่าตัดลดน้ำหนัก” จึงถือเป็นตัวเลือกหนึ่งที่มีประสิทธิภาพในการลดความอ้วนที่ควบคุมไม่ได้ อย่างได้ผล

          “การผ่าตัดลดน้ำหนักที่แพทย์สากลยอมรับมีอยู่ 2 วิธี” คุณหมอคมเดช เอ่ย “วิธีแรกคือ การผ่าตัดลดขนาดกระเพาะ https://www.praram9.com/obesity/ (Restrictive procedure) เป็นวิธีที่นิยมทำกันมากที่สุด แนวทางของวิธีการนี้คือ การส่องกล้องเพื่อตัดกระเพาะออกบางส่วน (Laparoscopic sleeve gastrectomy) จนทำให้กระเพาะมีขนาดเล็กลง และทำให้เราทานอาหารได้น้อยลง ซึ่งเป็นการปรับสมดุลการกินและความหิวอย่างได้ผล จนทำให้การลดน้ำหนักประสบผลสำเร็จอย่างมีประสิทธิภาพ”

สำหรับโปรแกรมผ่าตัดส่องกล้องลดขนาดกระเพาะอาหาร ด้วยเทคโนโลยี https://www.praram9.com/product/weight-loss-surgery-program/ “อีกวิธีที่กำลังได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ คือ การผ่าตัดเพื่อลดการดูดซึมอาหาร (Mal-absorptive procedure) ซึ่งเป็นการทำบายพาส (bypass) อาหาร ให้ไปเริ่มต้นการดูดซึมที่ทางเดินอาหารส่วนล่างเลย เพื่อให้อาหารที่ทานเข้าไปไม่ผ่านบริเวณที่มีการดูดซึมอาหารมาก เช่น การผ่าตัดแกสสตริกบายพาส (Roux-en-Y gastric bypass) ซึ่งจะลดขนาดกระเพาะควบคู่กับการบายพาสอาหาร ซึ่งช่วยให้ความอยากอาหารมากผิดปกติ ลดลงตามไปด้วย”

            สรุปง่ายๆ คือ การผ่าตัดทั้ง 2 วิธีนี้ จะทำให้จุดกำเนิดฮอร์โมนความหิวอย่าง “กระเพาะอาหาร” มีขนาดที่เล็กลง จึงลดการหลั่งฮอร์โมนเกรลินไปด้วย ทำให้ลดความอยากอาหาร และลดปริมาณอาหารที่ทานเข้าไปด้วยนั่นเอง

          ความอ้วนไม่ใช่สิ่งผิด รูปร่างที่แตกต่างไม่ได้ทำให้คุณค่าของใครด้อยลง แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้อยู่ดีว่า ความอ้วนคือหนึ่งในสาเหตุของปัญหาสุขภาพที่เรื้อรังมากมาย (หรือถ้าให้พูดในเชิงเศรษฐศาสตร์ คือความอ้วนจะนำพาไปสู่ความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากค่ารักษาปัญหาสุขภาพอย่างไม่จบสิ้น) และที่แย่คือ ต้องยอมรับว่าเรายังวนเวียนอยู่ใน “ระบบผอมนิยม” แทนที่จะโฟกัสไปที่ประเด็นสุขภาพ ถ้าจิตคุณไม่แข็งพอ ความอ้วนนี้ก็จะย้อนมาทำร้ายสุขภาพจิตเราในสักวันเป็นแน่

            การผ่าตัดกระเพาะจึงไม่สมควรเป็นวิธีการที่ต้องถูกตั้งแง่ในด้านลบขนาดนั้น เพราะสำหรับคนที่มีภาวะโรคอ้วน มันคือการรักษาที่เห็นผลลัพธ์จับต้องได้ตั้งแต่ครั้งแรกที่ทำ ช่วยปรับค่าดัชนีมวลกายให้เป็นปกติ และยังสร้างความสุข (ดัชนีมวลใจ) ได้พร้อมกันในคราวเดียว

          ผู้ที่ต้องการลดน้ำหนักด้วยการผ่าตัด ควรปรึกษาทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับคำแนะนำโดยละเอียด จากโรงพยาบาลพระรามเก้า สามารถติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ Website: www.praram9.com  / Line: https://lin.ee/vR9xrQs หรือ @praram9hospital